Notas obscuras iterum ac iterum mihimet scribo, nomina celans sub singulis litteris, aut hypomnemata de coloquiis incertissima quae exspecto sermones commonefactura. Heu, quae est β- ? Quid dixit ρ'- ? scio saltem quae sit ρ'-, ignoro tamen quando et ubi nos collocutos esse, ut verborum contextu caream. Quamobrem debeo (ut scripsi) opus Pselli legere ? et quid ex eius operibus volui ? Nequaquam memini.

Dum noctu in museo Philosophiae Naturalis vinum bibens pugiles ex India Occidentali spectabam, comprehensio subita me percutit. Nam toto laboris die ordinatris fautoribusque eorum fanaticis circumdatus beneficia et mira ordinatrorum cani audio. Ordinatralia parum intellego, minus curo ; sed et satis cognosco ut cum eis technologiae amantibus discum durum xviii gigabytium magnitudine derideam, quod antiquius. (Hoc dicto cum putavissem tot memoriam esse permagnam, tum numquam totum discum implevi ; illo tempore satis, fotrasse nimis, memoriam habebat.) Sed cum novum ordinatrum vel telephonum mobile vel programma furenter laudaverunt, mens a sermone in somnium fugit, sicut corpus nonnumquam in cucinam caffeum repertum. Haec mirabilia recentiora non odi nec amo ; utilibus utor, reliqua sperno sed per sese non delectant.

At in museo machinas et antiquas et priscas spectabamus : telescopos, horologia, astrolabia, machinas ligni et vitri, ferri et argenti, ossis et orichalci. Haec mihi sunt mira vera, sine quibus totus mundus hodiernus exstare non poterat. Quondam mirifica, nec minus hodie.

Quondam locum quendam, alicubi in reti inventum, de poesi legi. Heu verba erat trita : de igne et anima blaterarent, attamen sententiam auctoris sapere puto. Non satis carmina scribo. Pluscula denique conari me oportet. A stolidis monear ne stolidus sim. Utinam calamus torpiculus reviviscat.

Εἰς δὲ τὴν Αἴγυπτον ἐπορευσάμην καὶ τὰς πόλεας ταὶς μεγάλας εἶδον, καὶ τὰ ἔργα τὰ τῶν πάλαι θνῄτων βασιλέων ἐθαύμασα. ἐν ταῖς πόλεσιν παρὰ τῷ δήμῳ περιπολῶν ἤκουσα τῶν σόφων, καὶ ἐπηρώτησα τοὺς μάντιδας, ἀλλὰ μακρὸν χρόνον οὐκ ἔμεινα · ὥστ' ἀποχωρήσας εἰς τὴν ἐρημίαν ἐπορευσάμην.

Καὶ τὴν ψάμμον διεπερήσα · οὐδενὸς ἔτυχον, οὔτ' ἀνθρώπου, οὔτε ζῴου · καὶ ὁ ἄνεμος ἐσίγησεν. πρὸς δὲ τὰ ὅρη βαδίζων εἰς ῥακτόν τε καὶ αμφίκρημνον χωρίον. περιπολῶν ἐν τῷ ξουθῷ λιθίνῳ λαβυρίνθῳ δαίμων τίς με ἐκάλησεν, λέγων μεγάλην σοφίαν ἐχειν, γνῶσίν μοι ὑποτείνειν. εἰς τὴν πέτρου σκιὰν αὐτῳ προσέβην · οὐ δὴ ἐφοβησάμην.

Δεινὸς μὲν τῷ νυκτερίδος προσώπῳ ἦν ὁ δαίμων, γλυκὺς δὲ λόγος. ἐν σκιᾷ φίλως ὥρην ἐλαλήσαμεν, ἀλλὰ τέλος σπουδαιολόγησεν · οὔκ εἰμι, ἔφη, ἐφιάλτης καίπερ ὡς οἰόμενοί με οἱ ἀπαίδευτοι, σὺ δὲ τὰς πάλαι ὁδοὺς τιμᾷς ὥστε σε στεφανώσω. εἴπων τόν μοι ὧμον ἔδακεν, καὶ ὁ ἰὸς ἐρρύη εἰς τὴν καρδίαν. κάθευδέ νυν, ἔφη, ὦ φίλε, καὶ ἡμερῶν ὀλίγων ἄρξει γιγνώσκειν...

Ἐγειρσάμενος ἐν τῇ τοῦ πέτρου σκιᾷ μόνος τὸν δαίμονα οὐκ εἶδον. ἤλγουν μὲν τόν ὧμον, τὸ δὲ τραῦμα τάχιστα ὑγιάζετο. τῆς μεγαλῆς σοφίας γιγνομένης ᾐσθανόμην ὡς ἐν πολλῇ τῆς νηνέμου ερημίας σιωπῇ ἤκουον τὰ τοῦ κόσμου κρυπτά. πάλιν ἐχώρησα τὴν πετρωδῆ ἀτραπόν.

Ξυμμέτρως ἀφικόμην πρὸς χριστιανὸν ἱερόν τι, ἀμελείᾳ καὶ χρόνῳ ἐρείψιμον · οἱ τῶν θεμελίων λίθοι σαθροί, κυφοὶ οἱ τοῖχοι, ὁ ὄροφος τετρημένος. τὸν ἱερὸν διῴκει γεραιὸς ἱερεύς τις, ὁς ἐφύλαττε καὶ σπανίως ξενοδόκει. εἰσηλθὼν οὐδαμοῦ τὸν ἱερέα εἶδον, ἀλλ' οὐκ ἦν ἐντὸς μόνος · ἐν δὲ ἱερῳ δύο ὁδοιπόροι, ἀνὴρ καὶ γυνή, τὰς τοιχογραφίας τὰς σηπομένας βλέποντες. ἐδόκουν μου ἀμελεῖν.

Ἱκόμην τὸν βώμον, καὶ οὐδὲν ηὗρον, οὔτ' ἀντρωπίνον οὔθ' ἱερόν, ἵνα μελλήσω τὸ ἱερὸν ἀπολείπειν. βουλόμενος δὲ πάντα πρῶτος σκέψεσθαι, ἀνέβην στενὴν κλίμακα. ἐν σκοτειῷ πεδίῳ εἶδον θωμὸν βαθρῶν, θαυμασίως ποτὲ ποικίλων, νῦν δὲ φλογιστῶν. εἰς τοῖχον διέδυν παρὰ ἔμπυρον ξύλωσιν καὶ σιδηροῦς δόκους. ἔπειτα ἐκέβην εἰς πύργον τινὰ, ἀφ' οὗ οἱ τοῖχοι πολὺ πεσόντες. ἐρειδόμενος δὲ χερὶ ἀσβολώδους δόκου ἐθεασάμην τὸν ὁρίζοντα. τέλος κατεπήδησα ἐκ τοῦ ὀρόφου.

Στήρεσιν τοῦ θείου λιπὼν ἀπῆλθον εἰς τὴν ἱερὰν καὶ τ' ἀρχαῖαν ἐρημίαν.

Orationes nuper controversiasque philosophicas (sc. in rete) ausculto, quae plerumque conscientiam tractant sed et saepe ad animam et liberum arbitrium praecipue et nonnumquam ad deum vertunt.

Atque idem argumentum saepius prolatum'st ut esse conscientiae dei animae &c. adfirmaret, quod putam facilius refelli posse. Attamen multas refutationes non audiebam. Argumenti exemplar ita progreditur : « si non est anima, cum mortui essemus non sumus. Nolo tali in mundo tristi esse, ergo est anima. » Desiderium vero debilius est quam argumentum ad fidem. Saltem « credo quia absurdum » ignorantiam agnoscit. « Credo quia velim » videtur ignorantia de industria, ne valens quidem argumentum.

Sic stulti philosophia abutuntur. Fortasse debeo musicam auscultare.

Atque invenimus nos senescentes, et infirmos. Et plangimus istam iuventutem perditam, qua validi fuimus et venusti, quam in mente plane fingimus. Quoniam illo tempore, aio me meminisse ! putabamus nos fragiles aegresque. Aegitudinum puerilium oblivisci malimus, ut aetatem auream despectemus.

Iterum coepi -- tantam post moram ! -- linguae italicae studere. Immo et studeo et doceo. Discipula est una e discipulis latinis, historica artis renascentiae : ambas igitur linguas scire debet. Atque fructum etiam doctrinae latinae carpsit, quod grammatica italica per latina iamiam explicavi. Vereor autem ne studia mihi graeca novis coeptis algeant.

Luget imago lapidibus nacta, manu artificis ignoti sculpta, animo eius miseriae damnata. Suis sine lacrimis aetatem plangit, quoniam flere nequit nisi auxilio imbris, qui guttatim formam conterit, faciem delet. Pugnum caloris cum gelu membris abutitur. Quadam in via procul foro alget ab hominibus paene oblita. Muro adhaerit, ne deformitatem patefaciat : tergum non habet, nec cranium nec crura enim rigida sub stola. Quondam superba, dea aut imperatrix, cuius nunc regnum nec avibus quidem incolis invitis consistit. Signum etiam -- utrum cornu copiae sit an volumen nescio -- digitibus porrectis tenet, sicut tenebat, sicut tenebit, donec tempestas manus attriverit.

N.B. « principium » paginae libri somniorum primae alludit, in qua hunc locum calligraphice exscribam. Primum est somnium quod in pugillaribus exscripsi cum consilium fecissem, sed non satis nisi nuperrime sermonem excolui. Concursationem ullam ignosce.


In principio decet finem tractare. Exitum mundi aderam. Ruri in villa in summo colle, praediis circumdata incolabamus, grex hominum variorum necessitate et tutamini coetus. Paterfamilias noster erat agricola, canus et barbatus, rusticus sapiens. Nomen ei ignoro : Patronum nuncuparemus. Ille nos ad se recepit vel colligit ut viveremus, quamdiu saltem viveret tellus.

Res publica anarchiae cesserat, barbarismus urbes minabatur –- immo paucae urbes quae tum manebant. Multae evanuerant, et partes ruris quoque evanescebant. Simpliciter desierunt esse, subito inanitas alba locum et populum totum voravit. Diem de die orbis terram mareque perdebat. Feliciter una e numero nostri has extinctiones praesentire potebat.

Patroni amicus, Marcus erat senex vegetus, urbanus et eloquens. Et cum tunico simplici et brachiis, togatus videbatur. Olim Oxonii anthropologiam docebat. Cum advenissem, Marcus feminae suae, Pia nomine, me introduxit. Haec mirissima non homo erat, sed numen, nympha ex insula in oceano Pacifico, cui maritus obviam iverat in silva tropica. Parva erat et fusca, uno cum oculo in medio fronte sicut cyclops. Anglice bene loquebatur, sed insolitissime cum voce meridie-americana. Magna vis ei erat magicae, et peritissime vaticinabatur. Propter praedictiones, cum illa securos nos putabamus.

Neminem, nisi sceleros, Patronus avertebat. Si quis auxilium rogavit, accipitur. Diabolus itaque fugitivus, quem et diabolos et homines celabamus, nobiscum morabatur. Ruber ei cutis, nigra barba cornuaque. Terribilis erat speciei, sed ingenii pertimidus. Adeo mortem verebatur, ut omnes miseremur.

Mense Iunii in valle ningebat. Sed in summo colle etiam clarus erat dies. Nubila appropinquare spectabamus, dum nuntios in radiophono auscultabamus. Nervose iv exploratores serius eventuros exspectabamus, quod latrunculi vias vagarentur.

Dum nuntios exploratoresque opperiebamur, radiophonum exitium Northampton nuntiat. Deinde latrunculi oppugnaverunt. Eos facile depugnavimus ; solum una femina e nobis glande vulnerata’st ; erat ista mendax quae diceret se sibyllam esse, sed vere erat venditrix e Mancunio.

Tandem sodales nostri cum autoraeda revenerunt. Patronus statim expeditionem ad oppidum in valle misit ut frumentaretur. ...

Ubique fine anni deceniique amicos foris historias proprias meditari audivi. Bona est, aio, talis consideratio ; tamenetsi de aetate sileo. Haudquaquam indeliberanter vitam ago ; immo vero rarissime consideratio mea subsistit. At calendarium non veneror, nec numeros denis dividuos curo. Eodem contemplationis ardore fruebar iii abhinc menses, vel vii, vel xxii et quadrantem... elige numerum ad libitum. Aliter tempus mihi supputo.

Finem hebdomadis tranquillum egi. Vespere die Veneris librum fabellarum Gaskellensium secundum confeci. Die Saturni paginas CCXL libri excudi, quas die Solis impressi insui adglutinavi. Dein vespere schedas atramento fucoque « marmoreas » facere me docuit Mel.

Parva narratio, sed magna operibus beatitudo...

Ὑπονίφει ἐν τῷ Λονδινίῳ, καὶ πάλιν περιχαρεῖς παῖδες γιγνόμεθα πάντες γέται · ἀλλά γε ἧττον ὀδυρόμεθα ἢ ὁ δῆμος (ὡς οὗτοι ἐν ἐργατηρίῳ). λευκὸν τὸ ἄστυ ! καὶ καλόν. ἐπειδὴ ἐκ τῆς ὑπογείου εἰς Πικκαδιλλι ἤλθον, ἐθεώμην Ἕω τὴν φλογόκομον τῷ ἐν τῇ τοῦ Βατερλοῦ ἀγορᾷ κίωνι προσχωποῦσαν. καὶ νῦν τὰς νιφάδας διὰ θύριδος θαυμάζω.

Grex iuvenum infestus circum desertum obsidebat. Filii erant optimatum : operae opulentae. latrones cum parentum pecunia, quam mero meretricibusque consumere solebant. Equos suos duceant aliorum subducebant qui in circum currerent. Nonnumquam curru vehebantur, quos plerumque celeritate aut vi effusa deperderent. Saxa catenis post curricula trahebant ut alios in currus frangeretur. Nemo, aiebant, vereri se ostendet, ne verberibus exuletur.

Etsi adulescentuli improbuli erant profligatique, dux eorum verumtamen erat malignus : saevus iuvenis et violentus et malus. Dicebatur omnino scelus esse pessimum, et dei ipsi eum foeditate designaverant ; quoniam ei corpus virile lacertosumque dederunt, cum facie autem monstri. Vultum sub persona cummis celebat, sed laetissime detegebat ut amicis inimicisque terrorem iniceret. Vere nemo vidit quin horresceret. Cutis ruber et oleosus in ossibus musculisque intendebatur ut caput videretur calvariam cruentum. Nasus vix erat ; parvae carnis rugae cum spiritu vibrabantur. Oculi enormes e medio vultu acerbe nitebant, sine iridibus, duo glaebae pingues. Labra atra vix nigros dentes tegebant, inter quas lingua tumida movebatur sicut bufo putidus cum verba venenata obscaenaque spueret. Atque, inhumanissime, in medio fronte erant ii acies dentium, velut os secunda nascente mortuum est, rictus immundus qui omne bonum fugaret.



------



Νυκτὸς ἐν τοῖς σήμασι περιπατοῦντες ἐτύχομεν τάφῳ τινὶ οὗ τὸ μέτωπον δωρικῷ νάῳ ὡμοιεῖτο. ἀκλῃστῶν οὐσῶν τῶν θυρῶν, εἰσήλθομεν · οὐ μὲν ὡς τυμβώρυχοι μᾶλλον δ' ὡς ὁδοιπόροι. ἀναβαθμὸν ἐντὸς λίθινον κατεβάνομεν.

Ὑπονόμους παλαιῶν νεκρῶν πλήρεις διήλθομεν. τέλος δ' εἰς ψάλιδα ἐν τῷ τοῦ λαβυρίνθου μέσῳ. ἐν ψάλιδι ἦν θρόνος, καὶ ἐν θρόνῳ ἦν ὁ βασιλεύς · ἔτι χρύσεον στέφανον ἐφορεῖ καίπερ μόνον τὰ τοῦ σώματος ὀστᾶ μάνοντα. σιωπῇ τὸν βασιλέα ἐθαυμάζομεν.

Λίποντες τὸν τάφον γέτας τρια εἴδομεν, κόρας μόλις ἡμῖν γνωτάς. δυὸ κόμψας ἐφαίνοντο καὶ καριέσσας · μέλαιναι στολαὶ καλαὶ, κόμαι περιέργως ἀνασεσυρμέναι, καὶ ψυμμύθιόν τε καὶ στίμμι ἀκριβῶς κοσμηθέντα. ἀλλ' ἡ αὐτῶν φίλη ἠτακτεῖτο · μεθύουσα στολὴν καὶ ἀρβύλας ἀπεβεβήκειν ὡς διαφανὲς ἐρυθρὸν χιτώνοιν εἶχεν. ἐτετμήκει τὸ ἄνω χεῖλος · πρόσωπον διασπάρακτον μέντοι καλόν.

Αἱ γέται ἐκαλήσασαν ἡμᾶς ἐπὶ συμπόσιον ἐν οἴκῳ ἐγγὺς τῶν σημάτων. τὴν τάλαιναν βαδίζειν ἀδύνατον εἰς τὸ συμπόσιον ἤνεγκον. ἕως αὐτὴν βραδέως ἐφερον, γλυκύθυμως ἐλαλεῖ.

πάντων χρημάτων μέτρον ἐστὶν ἄνθρωπος, τῶν μὲν ὄντων ὡς ἔστιν, τῶν δὲ οὐκ ὄντων ὡς οὐκ ἔστιν.*
—Πρωταγόρας

Homo, mundi centrum. Sui mundi videlicet homo est centrum ; aliter nequit. Ego sum centrum meum, quod mundum cunctum e memet percipio. Animus mundum extra se videt, immo reliquam mundi partem ; etsi agnosco me minimam partem esse, nihilominus mihimet partem primam videor -- omnia me circum agant.

Perceptionem quidem ! quid ad perceptionem attinet, non ordinem facit. Ego sum centrum meum, tu tuum. Lapis, si sentiat, sese centrum mundi sui quoque putat. Non sum centrum tui, amasia non est centrum meum (blanda verba poetarum hic valde errant) -- si quis putet aliter esse, fallatur. Hoc centrum est res simplex : nec bona, nec mala, simpliciter est. Conspectum dat, sive definit, nihil praeterea. Non beneficium confert, nec eminentiam. Non ordinat nec attolit. Adfinitatis animis mundoque fundamen condit, quo cognitione sensuque omnia spectamus.

In schola magistri mihi dictum hominis mensurae docebant, sed et ita praeciderent : omnium rerum mensura homo. Atque male explicarent ; homo, aiunt, est mundi centrum, primus (scilicet sub Deo) in mundo stat—primus absolutus, nequaquam inter pares. Quid animal possit homini adaequare ? Omnia metitur homo, omnia iudicat. Omnia intellegit complectiturque. Omnia praeest.

Isti doctrinam christianam vel iudaeam et praecepta Aristotelis (cui, obiter, dictum ascribebant) confudebant. Sapientia antiqua abutebantur ut dignitatem hominis optimam maximam putarent. Nosmet nimis laudamus, nobis quidem blandimur. Nolo philosophiam quae amplitudinem hominis dignitatemque sumat  haec utrum probanda sint anon.

Recordor verborum Xenophanis :

ἀλλ' εἴτοι χεῖρας γ' εἶχον βόες ἠὲ λέοντες
ἢ γράψαι χείρεσσι καὶ ἔργα τελεῖν ἅπερ ἄνδρες,
ἵπποι μὲν θ' ἵπποισι, βόες δέ τε βουσὶν ὁμοίας
καὶ κε θεῶν ἰδέας ἔγραφον καὶ σώματ' ἐποίουν
τοιαῦθ' οἷόν περ καὐτοὶ δέμας εἶχον ὁμοῖον.**

Atque vero illi equi putent omnium rerum mensuram equum.



-----
* « Omnium rerum mensura est homo, earum quae sunt ut sint, earum quae non sunt ut non sint.  »
Ritter & Preller, in Historiae philosophiae graecae libro, μέτρου glossam modulum dant.

** « Si manus haberent boves vel leones / et opera perficerent sicut homines / equi equis, boves bovis similes / et deorum imagines sculperent et corpora facerent / talia enim similia suis »

Sine consilio videor conatum novum coepisse. Immo vero non est omnino novum, sed et numquam serio persecutus sum. Attamen subito cognovi me arte quadam egere. Nam libros pressorio factos pro certo amo (typographicamque praecipue antiquam ; Claudium Garamond puto deum), nihilominus non numquam malo omnia meis manibus effici. Itaque coeptis studeo, ut fortasse sententiolam quae nuper in mente informis oritur in mundum aedificem -- nisi alia novitas pellicit.

Haudquaquam mihi inusitatum. Aliquid semper investigo : scientiam amorem insolita vim secreta quaevis. Attamen plerumque finem ignoro ; si invenerim, agnoscam. Investigatio est summum bonum, finem certum appetens annon. Levissimi animi soli graal suum nominarent.

Exercitatione scilicet egeo ; gaudium autem est. Sed fortasse locos Virgilii aut Ciceronis exscribere debeo, ne sinam sententiae vagentur...

Vagae sententiae incertaeque me obsident. Mentior parum : eas intellego, eas funditus sentio, nec explicare possum. Iniquo sum in loco, iniquum est mihi tempus. Si ago, erro -- veram oportet me finem cognoscere aut enim eligere.

Utinam scirem cur tam inhabilis sim ut numquam progrediar. Quid vereor ? (Istud iterum...) Caligo me obruit : nequaquam illae tenebrae commodae, mysteriis plenae, sed obtusa caecitas

Spe demisso queribundas exscribo sententias, informes ac ineffabiles notiones verbis imaginibusque exponer conor vel cogor. Inanitas pectoris facta'st refugium monstrorum, quibus arti philosophiaeque uti petam. sed quae verae ? quae vacuae ? quomodo inter ea discernam ? Ea frustra illuminationem rogo : num intellectum mundi in corde hominis invenitur ? Philosophos animadverto ; hahae daemones eorum aeque fallaces... ain tu, o mi Cartesi ?

Malo, ut scitis, de labore tacere, sed narratio infra mentionem exigit. Cum in officinam heri advenissem, patronus statim me rogavit num in eius loco vellem ad conventiculum matutinum adire. Credens conventiculum in imo officinae tabulato, adsensi ; mihi autem chartas dedit. Apud, inquit, Pall Mall est – nunc incipiat sed caffeum et prandium habet ! Itaque trans Picadilly Circum per Regent Street ad forum Trafalgarense iter feci.

Conventiculum erat « launch party » cuiusdam programmatis, quod non nomino ne ephemeridem mercatu maculem ; satis dixi ut narrarem. Taedet me mercaturae.

Agebat conventiculum apud the Intsitute of Directors centrum negotii poshissimo in aedificio. Valde sentiebam me non debere adesse. Vere ianua transita tabellum conspexi : « You are respectfully reminded that the Institute of Directors operates a strict dress code.  » Sagulum corii, caligas et T-shirt gerens, verebar ne custodes me statim demitterent. Mensam appropinquavi, ianitori papyros ostendit qui me feliciter (?) ad quartum tabulatum progredi iussit.

XXIV adsunt, patronae duces procuratores &c. : tota gens middle-management. Omnes paene sythesin gerebant, vix ullus vir erat sine focali. Quattuor fere e nostri numero quaestiones rogabant, reliqua pars silebat. In principio nesciebam quale esset conventiculum. Mox quiem cognovi : magnum erat sales-pitch.

Vino campanico nos nunc pellicit. Si quis programma emerit, lagoenam ut « donum » accipiet. Prandium nobis paraverant quod timebam edere ne sicut Proserpina sex menses manere debeam.

Totum igitur mane iste vendor nobis progamma novum (videlicet editionem novam) praesentabat. Phy ! Argumentum ad verecundiam amat, et namedropping, et metaphoras, quibus stolide abutitur. Quot dicta vacua audiam, mihimet inquam, anteaquam aures sanguine emittent ? et buzzwords… bz bz bz... sitne homo an apis ?

Plures, inquit olim, libellos hoc anno quam in V milibus annorum praeteritorum homines facient*. Dixit quoque tempus quinque abhinc milia annorum « aetatem Iesu ». ὁ ῥήτωρ μωρός ! δακρύει ὁ Λυσίας. πλεονάκις οὐκ ἤκουον · κρύπτεσθαι ἤθελον, μᾶλλον δὲ φύγειν.

Non numquam me delectat loco haud idoneo adesse. Olim e.g. in taberna vinaria yuppibus plena cum amica punka bibi ; omnes nos invidere hilare cernimus. Similiter in conveticulo vidi. Scilicet experientiam cum sodale malo communicare.

-------------
*Heu, sed minus boni dicent ! Porro plerumque sunt idem quos omnino per ordinatrum transcribuntur ; facilius idem loci ubique in rete adglutinantur. Quot data nos hodierni colligimus, tot nugas ; quisquiliis mergimus. Vae archaeologistis futuris !